Wydawca treści Wydawca treści

Biegi na orientację

06.02.2015 | Sergiusz Sachno

Lubisz biegać, ale znudziło ci się bicie rekordów prędkości? Spróbuj czegoś nowego. W biegach na orientacje równie ważna co sprawne nogi i płuca jest głowa.

O co chodzi w biegu na orientację? O jak najszybsze przebycie określonej trasy wyznaczonej punktami kontrolnymi. Którędy zawodnik pokona dystans pomiędzy kolejnymi punktami, zależy tylko od niego: jego sprawności poruszania się w terenie, zmysłu orientacji i strategii. Do pomocy ma - coraz bardziej zapomniane w dzisiejszych czasach nawigacji satelitarnych - mapę i kompas. Żeby ukończyć zawody, musi zaliczyć wszystkie punkty w odpowiedniej kolejności. Swoją obecność w tych miejscach potwierdza na karcie startowej lub, coraz częściej, na specjalnym chipie.

Historia z armią w tle

Biegi na orientację wywodzą się ze Skandynawii. Pierwsze zawody zorganizowano jeszcze w XIX w. w Norwegii. Początkowo dyscyplina cieszyła się niewielkim zainteresowaniem i startowali w niej głównie wojskowi. Dla cywilów, w czasach gdy sport nie był tak popularny, jak dziś, pokonanie dwudziestokilometrowych tras było zbyt wielkim wyzwaniem. Dopiero kiedy skrócono dystans orienteering stał się popularniejszy wśród amatorów. W latach trzydziestych XX w. rozegrano pierwsze zawody międzynarodowe, a po drugiej wojnie światowej biegi na orientację zaczęto uprawiać poza Skandynawią, w 1961 r. powstała Międzynarodowa Federacja Sportów na Orientację, a pięć lat później odbyły się pierwsze mistrzostwa świata.

Dziś ten sport wciąż najpopularniejszy jest w Europie. Nieco mniejszym zainteresowaniem cieszy się w Ameryce Północnej, Wschodniej Azji i Australii.

Chociaż jest dyscypliną olimpijską, nigdy nie znalazł się w programie igrzysk. I pewnie długo nie znajdzie. Biegów na orientację w zasadzie nie sposób pokazać w telewizji ze względu na zbyt rozległy teren rozgrywania zawodów. Z tego samego powodu oraz tego, że biegi zazwyczaj organizowane są w lesie, trudno oczekiwać tłumu kibiców. Pomimo tej niemedialności, popularność orienteeringu rośnie, a na największych zawodach startuje nawet 25 tys. biegaczy. To liczba porównywalna z frekwencją na największych maratonach na świecie.

O co w tym chodzi?

W biegu na orientację bardzo ważna jest mapa, ale nieco inna od tych używanych podczas leśnych wędrówek. Podstawowa różnica polega na tym, że lasy oznaczone są na niej różnymi odcieniami zieleni. Im ciemniejszy kolor, tym gęstszy las, a więc poruszanie się w nim trudniejsze. Takie oznaczenia pomagają zdecydować czy lepszym rozwiązaniem będzie bieg najkrótszą trasą przez gęstwinę, czy lepiej trochę nadłożyć drogi i pokonać trasę przez rzadsze zarośla.

Reszta oznaczeń przypomina te powszechnie używane. Niebieskie elementy to obiekty wodne: rzeki, strumienie, jeziora, bagna czy studnie. Brązowe poziomnice obrazują ukształtowanie terenu: góry, pagórki, muldy, jary itp. Czarne znaczki pokazują charakterystyczne obiekty, np. głazy, myśliwskie ambony czy np. jaskinie.

Skala map używanych w orienteeringu jest dużo mniejsza niż turystycznych, zwykle 1:15000 lub 1:10000 (1 cm na mapie odpowiada 150 lub 100 metrom w terenie), a w wypadku biegów sprinterskich - nawet mniej niż 1:5000. Oczywiście nie obejdzie się tez bez kompasu. To dzięki niemu można ustawić mapę względem północy, a także przemieszczać się pomiędzy punktami kontrolnymi na azymut.

Punkty kontrolne podczas biegu na orientację oznaczone są tzw. lampionami. To biało-pomarańczowy lub biało-czerwony znacznik w kształcie sześcianu. Każdy z punktów ma swój kod.
wyposażony jest też w perforator, za pomocą którego uczestnik oznacza kartę startową lub, coraz częściej, elektryczny czujnik, który rejestruje chip zawodnika.

Naturalnie w lesie

Najpopularniejszym biegiem na orientację jest bieg klasyczny (nazywany też długim). W równym stopniu sprawdza on techniki orientacji, co sprawność i wytrzymałość zawodnika. Pokonanie trasy zajmuje zwycięzcom około 75-90 minut. Biegi średniodystansowe nastawione są przede wszystkim na dobrą nawigację. Najlepsi kończą je mniej więcej w pół godziny. W biegu sztafetowym wygrywa ta - najczęściej trzyosobowa - drużyna, której zawodnicy po kolei zaliczą jak najszybciej i bezbłędnie swoje trasy. Organizuje się także biegi sprinterskie, nocne, długodystansowe czy punktowe, w których trzeba w określonym czasie zaliczyć jak najwięcej punktów kontrolnych.

Naturalnym terenem do uprawiania biegów na orientację są lasy. Dlatego też Lasy Państwowe postanowiły przyjść z pomocą miłośnikom tej dyscypliny. W 2011 r. Ogólnopolski Komitet Organizacyjny Biegu na Orientację Leśników przedstawił koncepcję Zielonego Punktu Kontrolnego. Chodzi o zainstalowanie w lasach lub parkach stałych punktów kontrolnych, które umożliwiłyby bieg w dowolnym czasie. Takie standaryzowane punkty mają logo właściciela, zarządcy terenu lub sponsora, plakietki z symbolem orienteeringu, kasownik (perforator) kart kontrolnych oraz kod kreskowy umożliwiający elektroniczne potwierdzenie obecności zawodnika. Do tego zarządcy terenu przygotowują znormalizowane mapy do orienteeringu, które uczestnicy biegu będą np. mogli ściągnąć z internetu.

Do tej pory powstało ponad czterdzieści projektów Zielonych Punktów Kontrolnych w Lasach Państwowych. Są takie na terenie nadleśnictw: Krynki, Bytów, Przedborów, Olsztynek, Wieruszów, Maskulińskie, Spychowo, Brynek, Gdańsk, Mielec, Strzebielino, Hajnówka, Lipka, Woziwoda, Miękinia, Elbląg, Dojlidy, Solec Kujawski, Supraśl, Krasnystaw i Augustów. Ich wykaz można znaleźć na stronie www.zielonypunktkontrolny.pl.

Najnowsze aktualności Najnowsze aktualności

Powrót

Raport z konsultacji społecznych powierzchni HCV

03.04.2026 | Katarzyna Basa

Raport podsumowujący konsultacje społeczne powierzchni HCV, wyznaczonych przez Nadleśnictwo Miękinia

1. Informacja o celu i przebiegu konsultacji: W związku z staraniem się przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych we Wrocławiu [RDLP] o uzyskanie certyfikatu FSC, uwzględniając zasady opisane w Przejściowym Standardem Odpowiedzialnej Gospodarki Leśnej FSC dla Polski (FSC-STD-POL-02-2024), Nadleśnictwo Miękinia przeprowadziło konsultacje społeczne wyznaczonych powierzchni o szczególnych wartości ochronnych (HCV) w okresie od 23 lutego 2026 r. do 18 marca 2026 r. (24 dni).

Informację o konsultacjach społecznych powierzchni HCV zamieszczono na stronie internetowej nadleśnictwa w dniu 19.02.2026 r. oraz przesłano pocztą elektroniczną do siedemnastu Jednostek Samorządu Terytorialnego, dwóch organizacji pozarządowych (NGO) oraz jednej instytucji.

2. Informacja o liczbie złożonych wniosków: jedna Jednostka Samorządu Terytorialnego, dwa NGO-sy, dwie osoby fizyczne, oraz jedna instytucja.

Zestawienie wszystkich wniosków merytorycznych z uwagami do projektu wyznaczonych przez Nadleśnictwo Miękinia powierzchni HCV, z odpowiedziami, uzasadnieniem nadleśnictwa oraz informacją o wprowadzonych przez nadleśnictwo zmianach do projektu pod wpływem złożonych uwag, zawiera poniższa tabela.

Tabela do raportu podsumowującego konsultacje społeczne powierzchni HCV, wyznaczonych przez Nadleśnictwo Miękinia
L.p.	Zakres złożonego wniosku	Strona składająca wniosek	Data złożenia wniosku	Uwagi wnioskodawcy	Decyzja nadleśnictwa - status	Uzasadnienie decyzji	Wpływ udziału konsultacji na ostateczną powierzchnię i walory wyznaczonych przez nadleśnictwo powierzchni HCV
1	Wniosek obejmujący wiele wydzieleń leśnych na obszarze Ślężańskiego Parku Krajobrazowego (Masyw Ślęży), z propozycją przypisania różnych kategorii HCV (1.1, 3.1, 3.2, 4.1, 4.2, 6.1, 6.2) na podstawie wskazanych walorów przyrodniczych, kulturowych, krajobrazowych i społecznych	Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych oddz. Wrocław	18.03.2026	Wskazanie licznych walorów obszarów leśnych, w tym m.in. siedlisk przyrodniczych, obiektów geologicznych, źródeł, miejsc rekreacyjnych oraz elementów o potencjalnym znaczeniu kulturowym, wraz z propozycją ich kwalifikacji do różnych kategorii HCV	Uwzględniono częściowo	Uwzględniono wnioski w zakresie wybranych wydzieleń i kategorii HCV (HCV 4.1 oraz 6.1), gdzie wykazano spełnienie kryteriów standardu FSC. W pozostałym zakresie wnioski odrzucono ze względu na brak spełnienia kryteriów dla wskazanych kategorii, w szczególności: brak potwierdzenia występowania siedlisk rzadkich i zagrożonych (HCV 3.1), niezgodność wskazanych siedlisk ze standardem FSC (HCV 3.2), brak kluczowej funkcji w zakresie ochrony zasobów wodnych (HCV 4.1), brak kluczowej funkcji w zakresie ochrony gleb przed erozją lub degradacją (HCV 4.2), brak formalnych form ochrony przyrody (HCV 1.1) oraz brak udokumentowanego znaczenia kulturowego lub społecznego w rozumieniu standardu FSC (HCV 6.1 i 6.2)	Udział konsultacji wpłynął na rozszerzenie zakresu wyznaczonych obszarów HCV w zakresie funkcji ochrony zasobów wodnych (HCV 4.1) a także na uwzględnienie obiektów o charakterze kulturowym (6.1). Jednocześnie część zgłoszonych propozycji nie została uwzględniona z uwagi na brak zgodności z kryteriami standardu FSC lub przypisanie wskazanych walorów do innych, właściwych kategorii HCV
2	Wniosek dotyczący objęcia oddziału 343 (las pomiędzy Budziszowem a Sikorzycami) kategorią HCV 4.1, z uwagi na obecność obszarów podmokłych, działalność bobra oraz występowanie gatunków zwierząt i roślin chronionych	Sołectwo Sikorzyce	09.03.2026	Wskazanie funkcji retencyjnych obszaru oraz jego znaczenia jako siedliska dla zwierząt i roślin, z postulatem objęcia całego oddziału 343 kategorią HCV 4.1, analogicznie do sąsiednich wydzieleń	Uwzględniono częściowo	Potwierdzono spełnianie kryteriów HCV 4.1 w pododdziale 343d-00, gdzie występuje lokalna retencja wody i okresowe zabagnienie terenu. W pozostałej części oddziału nie stwierdzono obszarów pełniących kluczowe funkcje w zakresie ochrony zasobów wodnych w rozumieniu standardu FSC- HCV 4.1	Udział w konsultacjach przyczynił się do identyfikacji i wyznaczenia dodatkowego obszaru HCV 4.1
3	Wniosek dotyczący wyznaczenia obszarów HCV dla wybranych wydzieleń leśnych w kompleksach: Lasek Ratyński Północny, Łacha Farna, Las w Nowej Karczmie, Las Ratyński, Las Leśnicki, Las Mokrzański (kategorie HCV 3.2 i HCV 6.2, 6.1)	Ratujmy Las Mokrzański; Urząd miejski Wrocławia	02.03.2026; 12.03.2026	Wskazanie wartości przyrodniczych, rekreacyjnych i społecznych obszarów, odniesienia do historii lokalnej (m.in. bitwa pod Lutynią, obiekt historyczny), przebieg szlaków turystycznych	Nie uwzględniono	Przeprowadzona analiza wykazała, że wniosek nie spełnia kryteriów określonych w „Przejściowym Standardzie FSC”. W zakresie HCV 3.2 nie wykazano występowania siedlisk przyrodniczych ujętych w Załączniku I Dyrektywy Siedliskowej ani spełnienia kryterium rzadkości w skali Europy. W zakresie HCV 6.2, 6.1 przedstawione argumenty (rekreacja, ogólne wartości przyrodnicze, odniesienia historyczne) nie potwierdzają szczególnego znaczenia kulturowego dla społeczności ani powiązania tych wartości z konkretnymi wydzieleniami leśnymi.	Wniosek nie wpłynął na rozszerzenie powierzchni HCV w analizowanych kategoriach. Jednocześnie część wskazanych obszarów została uwzględniona w systemie HCV w innych, adekwatnych kategoriach, a także utrzymano ciągłość powierzchni wyznaczonych w ramach wcześniejszych konsultacji (HCVF 6 – 2021)
4	Wniosek dotyczący przypisania kategorii HCV 6.2 wszystkim wydzieleniom wskazanym w procesie wyznaczania lasów społecznych wokół Wrocławia	Ratujmy Las Mrozowski	09.03.2026	Wskazanie znaczenia społecznego lasów, w tym funkcji rekreacyjnych, zdrowotnych i krajobrazowych, odniesienie do presji urbanizacyjnej oraz procesu wyznaczania lasów społecznych, postulat podporządkowania gospodarki leśnej potrzebom społecznym poprzez nadanie statusu HCV 6.2	Nie uwzględniono	Przedstawiona argumentacja nie wykazuje spełnienia kryteriów HCV 6.2 określonych w standardzie FSC. Wskazane wartości mają charakter ogólnospołeczny (rekreacja, krajobraz, funkcje zdrowotne) i nie stanowią wartości kluczowych w rozumieniu standardu, tj. takich, których utrata powodowałaby istotną szkodę dla tożsamości kulturowej społeczności lokalnych. Wniosek ma charakter zbiorczy i nie odnosi się do konkretnych wartości kulturowych przypisanych do poszczególnych wydzieleń. Dodatkowo opiera się na założeniu automatycznego powiązania lasów społecznych z kategorią HCV 6.2, co nie wynika z zapisów standardu FSC.	Wniosek nie wpłynął na rozszerzenie powierzchni HCV w analizowanej kategorii. Jednocześnie część wskazanych wydzieleń została objęta innymi kategoriami HCV, adekwatnymi do ich rzeczywistych wartości, a dla wybranych obszarów utrzymano ciągłość powierzchni wyznaczonych w ramach wcześniejszych konsultacji (HCVF 6 – 2021).
5	Wniosek dotyczący nadania kategorii HCV 1, HCV 3 oraz HCV 4 lasom położonym w dolinie rzeki Strzegomki w rejonie Romanowa i Stoszyc	Osoba prywatna	02.03.2026	Wskazanie funkcji ochronnych doliny rzecznej (retencja, ochrona przed erozją), potencjalnego występowania siedlisk łęgowych i gatunków chronionych, znaczenia obszaru dla różnorodności biologicznej oraz presji urbanizacyjnej; postulat objęcia obszaru kategoriami HCV oraz powiększenia terenów leśnych	Nie uwzględniono	Wniosek ma charakter ogólny i nie wskazuje konkretnych wydzieleń ani wartości przypisanych do poszczególnych powierzchni. Nie określono również jednoznacznie powiązania wskazanych wartości z poszczególnymi kategoriami HCV. Jednocześnie opisane funkcje i walory przyrodnicze zostały w znacznej części już uwzględnione w ramach wyznaczonych obszarów HCV 4.1, HCV 3.2 oraz HCV 1.2 dla opisanego obszaru.	Wniosek nie wpłynął na zmianę zakresu powierzchni HCV. Wskazane wartości zostały już uwzględnione w ramach istniejących kategorii HCV odpowiadających ich charakterowi.
6	Wniosek dotyczący objęcia oddziału leśnego 293 kategorią HCV 3, a także powiększenia kompleksu leśnego i wyznaczenia powierzchni referencyjnych	Osoba prywatna	07.03.2026	Wskazanie funkcji ochronnych obszaru (retencja, ochrona przed powodzią), potrzeby zapewnienia ciągłości korytarzy migracyjnych, presji antropogenicznej oraz poparcie dla wyznaczenia powierzchni referencyjnych	Nie uwzględniono	Oddział 293 został już objęty kategorią HCV 3.2, co odpowiada wskazanym wartościom przyrodniczym. Postulat powiększenia kompleksu leśnego wykracza poza zakres konsultacji dotyczących HCV.	Wniosek nie wpłynął na zmianę zakresu powierzchni HCV. Wskazane wartości zostały już uwzględnione w ramach istniejących kategorii.

Szczegółowe informacje o złożonych do nadleśnictwa wnioskach w sprawie konsultacji społecznych powierzchni HCV mogą zostać udostępnione zainteresowanym stronom na podstawie art. 2, ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) oraz art. 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 z późn. zm.).